Een vonkenvanger maken voor uw schoorsteen voorkomt dat gloeiende vonken en sintels uit de schoorsteen kunnen ontsnappen. Dit beschermt rieten daken, houten gevels en omliggende begroeiing tegen brandgevaar. U kunt een vonkenvanger relatief eenvoudig zelf maken met de juiste materialen en gereedschap.
De basis van elke zelfgemaakte vonkenvanger bestaat uit RVS gaas met voldoende kleine maaswijdte. Dit gaas houdt vonken tegen terwijl rook en rookgassen ongehinderd kunnen afvoeren. Voor optimale brandveiligheid adviseert men een maaswijdte van maximaal 6 x 6 mm, waarbij RVS kwaliteit 304 of 316 de voorkeur heeft vanwege de hittebestendigheid en corrosiebestendigheid.
Benodigde materialen voor een vonkenvanger
Voor het maken van een vonkenvanger heeft u allereerst vonkenvanger gaas nodig in de juiste afmeting. Meet de buitendiameter van uw schoorsteenpijp of -kanaal nauwkeurig op. Het gaas moet rondom de schoorsteen passen met voldoende overlap voor bevestiging. Standaard verkrijgbare afmetingen zijn 30 x 30 cm, 50 x 50 cm en 100 x 100 cm.
Daarnaast heeft u binddraad nodig om het gaas te bevestigen. RVS binddraad van 0,8 tot 1,2 mm dikte werkt het beste, omdat deze stevig genoeg is om het gaas op zijn plaats te houden en tegelijkertijd flexibel genoeg om mee te werken. Een kniptang of metaalschaar is noodzakelijk om het gaas op maat te knippen, en een tang helpt bij het vastdraaien van de binddraad.
Vonkenvanger maken: stap voor stap
Begin met het opmeten van uw schoorsteen. Noteer de diameter en tel daar minstens 15 cm bij op voor de overlap. Knip het RVS gaas op maat met een ruime marge. Het is beter om iets te veel materiaal te hebben dan te weinig, overtollig gaas kunt u altijd wegknippen.
Vorm het gaas vervolgens tot een cilinder of koker die over de schoorsteenpijp past. Laat aan de bovenzijde ruimte voor een afsluitend deksel, of sluit het gaas volledig af afhankelijk van uw schoorsteenkap constructie. Sommige schoorsteenkappen hebben al geïntegreerde vonkenvangst, in dat geval plaatst u het gaas tussen de kap en de schoorsteenpijp.
Bevestig de overlappende randen met RVS binddraad. Draai de draad om de paar centimeter stevig vast, zodat het gaas niet kan opengaan. Controleer of er geen scherpe uitstekende draaduiteinden zijn die verwondingen kunnen veroorzaken tijdens onderhoud. Buig deze eventueel om naar binnen.
Alternatief: een complete vonkenvanger regenkap
Het zelf maken van een vonkenvanger vraagt enige handvaardigheid en tijd. Een praktisch alternatief is een vonkenvanger regenkap, die direct monteerbaar is en zowel vonkenvangst als regenbescherming biedt. Deze kant-en-klare oplossingen zijn volledig uit RVS vervaardigd en voorzien van geïntegreerd vonkenvanggaas.
Een vonkenvanger regenkap bestaat uit een stevige RVS regenkap met daaromheen gemonteerd fijnmazig gaas. Het voordeel is dat u in één handeling zowel brandveiligheid als bescherming tegen regenwater realiseert. Deze kappen zijn verkrijgbaar in verschillende diameters passend bij standaard schoorsteenpijpen van 130 mm tot 250 mm.
Onderhoud van uw zelfgemaakte vonkenvanger
Een vonkenvanger vereist regelmatig onderhoud om effectief te blijven functioneren. Roet en vliegas kunnen de mazen van het gaas geleidelijk dichtslaan, wat de trek van uw schoorsteen vermindert. Controleer minimaal twee keer per jaar, bij voorkeur voor en na het stookseizoen, of het gaas nog schoon en intact is.
Reinig het gaas door het voorzichtig af te borstelen met een harde borstel. Bij hardnekkige roetvervuiling kunt u het gaas losmaken en in een sopje met ontvetter laten weken. Controleer tegelijkertijd of de binddraadverbindingen nog stevig zitten en of het gaas nergens is doorgescheurd of verroest. Beschadigd gaas moet u direct vervangen om de vonkenvangst effectief te houden.
Let ook op de algemene staat van uw schoorsteen tijdens deze controles. Een schone schoorsteen produceert minder vonken en werkt efficiënter. Met een schoorsteen veegset kunt u zelf uw rookkanaal schoonhouden, wat zowel de veiligheid verhoogt als het vonkenvanger gaas langer schoon houdt.
Wanneer is een vonkenvanger verplicht?
In Nederland bestaat geen algemene wettelijke verplichting voor vonkenvangers op alle schoorstenen. Wel schrijft het Bouwbesluit voor dat rookgasafvoeren voldoende bescherming moeten bieden tegen brandgevaar. Bij rieten daken, houten gevelbekleding of wanneer de schoorsteen dicht bij brandbare materialen staat, is een vonkenvanger dus feitelijk verplicht om aan de brandveiligheidseisen te voldoen.
Ook gemeentelijke brandverordeningen kunnen aanvullende eisen stellen. Sommige verzekeraars hanteren specifieke voorwaarden voor opstalverzekeringen bij panden met open haarden of houtkachels. Informeer daarom altijd bij uw gemeente en verzekeraar welke eisen gelden voor uw situatie. Een vonkenvanger is in elk geval een verstandige investering die brandgevaar aanzienlijk vermindert.
Veelgestelde vragen
Welke maaswijdte is het beste voor een vonkenvanger?
Een maaswijdte van maximaal 6 x 6 mm biedt optimale vonkenvangst zonder de trek van uw schoorsteen te belemmeren. Fijnere mazen kunnen sneller dichtslaan met roet, terwijl grovere mazen kleine vonken kunnen doorlaten. RVS gaas met 5 x 5 mm of 6 x 6 mm maaswijdte vormt de beste balans tussen effectiviteit en onderhoudsvriendelijkheid.
Kan ik kopergaas gebruiken in plaats van RVS?
Kopergaas is ongeschikt voor vonkenvangers omdat het bij hoge temperaturen verzwakt en kan versmelten. Gebruik uitsluitend RVS gaas in kwaliteit 304 of bij voorkeur 316, dat temperaturen tot 600°C zonder problemen weerstaat. RVS is bovendien beter bestand tegen weersinvloeden en corrosie door rookgassen.
Hoe vaak moet ik het vonkenvanggaas vervangen?
Kwalitatief RVS vonkenvanggaas gaat gemiddeld 5 tot 10 jaar mee, afhankelijk van de stookintensiteit en onderhoud. Controleer jaarlijks op roestvorming, gaten of beschadigingen. Bij intensief houtstook met veel harsrijk hout kan het gaas door teeraanslag sneller verslijten en eerder vervangen moeten worden.
