Vonkenvanger gaas is een fijnmazig RVS gaas dat vonken en gloeiende deeltjes tegenhoudt voordat deze uit de schoorsteen kunnen ontsnappen. Dit beschermt rieten daken, dakbedekking, tuinmeubilair en de directe omgeving tegen brandgevaar. Het gaas wordt rond de schoorsteenmond gemonteerd en laat rook wel doorlaten, terwijl grotere vonken en deeltjes worden tegengehouden.
Bij het stoken van hout ontstaan regelmatig vonken, vooral bij droog en harshoudend hout. Deze gloeiende deeltjes kunnen meters ver meegevoerd worden door de rookgassen. Een vonkenvanger gaas biedt een eenvoudige maar effectieve oplossing voor dit probleem.
Waarom een vonkenvanger gaas plaatsen?
De voornaamste reden om vonkenvangergaas te gebruiken is brandveiligheid. Rieten daken zijn bijzonder gevoelig voor vonken, maar ook andere dakbedekkingen zoals houten pannen of bitumen kunnen beschadigen. In veel gemeenten met rieten daken is een vonkenvanger zelfs verplicht volgens de bouwverordening.
Daarnaast voorkomt het gaas dat vogels in de schoorsteen nestelen en houdt het bladeren en grof vuil buiten. Let wel: een vonkenvanger is geen vervanging voor een vogelbeschermer of schoorsteenkap met grotere maaswijdte. De primaire functie blijft het tegenhouden van vonken en gloeiende as.
Bij open haarden en houtkachels met een actief vuurbeeld ontstaan meer vonken dan bij gesloten kachels. Ook bij het stoken van niet optimaal droog hout (boven 20% vochtgehalte) neemt vonkproductie toe. In deze situaties is een vonkenvanger extra belangrijk.
Materiaal en maaswijdte van vonkenvangergaas
Professioneel vonkenvangergaas wordt altijd gemaakt van RVS (roestvrijstaal), meestal RVS 304 of RVS 316. Dit materiaal bestand is tegen hoge temperaturen, corrosie en weersinvloeden. Gegalvaniseerd gaas is niet geschikt omdat de coating bij hoge temperaturen beschadigt.
De maaswijdte varieert doorgaans tussen 2 en 6 millimeter. Een maaswijdte van 3-4 mm biedt de beste balans tussen vonkbescherming en rookafvoer. Te fijn gaas (onder 2 mm) kan de trek beperken en sneller dichtslibben met roet. Te grof gaas (boven 6 mm) laat kleinere vonken door.
De draaddikte ligt meestal tussen 0,5 en 1 mm. Dikker draad betekent steviger gaas dat langer meegaat, maar ook zwaarder is. Voor particuliere toepassingen is 0,7 mm draaddikte een goede standaard.
Beschikbare maten en bevestiging
Vonkenvanger gaas is verkrijgbaar in verschillende standaardmaten, variërend van 50x50 cm tot 100x100 cm. Voor standaard schoorsteenpijpen tot 25 cm diameter is een gaas van 60x60 cm meestal voldoende. Bij grotere schoorstenen of wanneer u het gaas om een schoorsteenkap wilt bevestigen, kiest u voor 80x80 cm of groter.
Het gaas wordt met binddraad (ook RVS) rond de schoorsteenmond of om de kap bevestigd. Wikkel het gaas in cilindervorm rond de opening en bind de uiteinden stevig vast. Zorg dat het gaas minimaal 15-20 cm boven de schoorsteenmond uitsteekt voor optimale bescherming. Bij vonkenvanger regenkappen is het gaas al geïntegreerd in het ontwerp.
Gebruik minimaal 3-4 bevestigingspunten verdeeld over de omtrek. Dit voorkomt dat het gaas gaat klapperen bij wind. Extra bevestigingen onderaan zorgen dat het gaas goed aansluit zonder openingen waar vonken doorheen kunnen.
Onderhoud van vonkenvangergaas
Vonkenvanger gaas vergt regelmatig onderhoud om effectief te blijven. Roet en teer hechten zich aan het gaas, waardoor de mazen dichtslippen. Dit vermindert de trek en kan leiden tot rookterugslag. Controleer het gaas minimaal twee keer per jaar, bij voorkeur voor en na het stookseizoen.
Reinig het gaas door het los te maken en met een stalen borstel de aanslag te verwijderen. Bij hardnekkige vervuiling kunt u het gaas een nacht laten weken in een ontvettende oplossing. Spoel daarna grondig af met water. Zwaar vervuild of beschadigd gaas kunt u beter vervangen dan repareren.
Let bij controle ook op gaatjes of scheuren in het gaas. Deze ontstaan door de continue blootstelling aan hitte en roetdeeltjes. Zelfs kleine beschadigingen verminderen de beschermende werking aanzienlijk. Vervang het gaas als de schade groter is dan enkele millimeters.
Combinatie met schoorsteenkappen
Vonkenvangergaas kunt u zowel los monteren als in combinatie met een schoorsteenkap gebruiken. Bij losse montage plaatst u het gaas direct rond de schoorsteenpijp. Dit is de eenvoudigste methode, maar het gaas is wel volledig zichtbaar en blootgesteld aan weer en wind.
Een elegantere oplossing is een schoorsteenkap met geïntegreerd vonkenvangergaas of een kap waarbij u het gaas tussen kap en schoorsteen monteert. Dit beschermt het gaas tegen extreme weersomstandigheden en geeft een nettere uitstraling. Veel trekkappen hebben extra ruimte waarin u vonkenvangergaas kunt plaatsen.
Bij roterende schoorsteenkappen is extra aandacht nodig. Het gaas mag de draaibeweging niet hinderen. Plaats het gaas daarom onder de draaikop, rond het stationaire deel van de schoorsteen. Raadpleeg de montage-instructies van uw specifieke kap voor de juiste plaatsing.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat vonkenvanger gaas mee?
RVS vonkenvangergaas gaat bij goed onderhoud gemiddeld 3 tot 5 jaar mee. De levensduur hangt af van de stookfrequentie, houtsoort en onderhoud. Bij intensief gebruik en veel roetvorming kan vervanging na 2-3 jaar nodig zijn. Controleer jaarlijks op beschadigingen en roestvorming.
Vermindert vonkenvangergaas de schoorsteen trek?
Goed gekozen vonkenvangergaas (maaswijdte 3-4 mm) heeft minimale invloed op de trek. Wel moet het gaas schoon zijn. Vervuild gaas kan de trek met 20-30% verminderen. Bij chronische trekproblemen lost een vonkenvanger alleen geen probleem op, maar zorg eerst voor voldoende schoorsteenhoogte en diameter.
Kan ik vonkenvangergaas zelf monteren?
Ja, montage van vonkenvangergaas is relatief eenvoudig en veilig uit te voeren voor wie comfortabel op het dak kan werken. U heeft alleen het gaas, RVS binddraad en eventueel een tang nodig. Werk bij droog weer en gebruik goede ladders en veiligheidsmaatregelen. Bij twijfel over dakwerk kunt u beter een vakman inschakelen voor de montage.
